ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Ερωτήσεις 2014-2015

 

Ερωτήσεις 1^ου κεφαλαίου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

1.1  Διάκριση των επιστημών  

1.1.1     Από πού προέρχεται η λέξη επιστήμη και τι σημαίνει;

            Τι προϋποθέτει η επιστήμη;

            Τι καθορίζει την πορεία της; Ή γιατί η επιστήμη είναι κοινωνικό και ιστορικό φαινόμενο;

            Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται οι επιστήμες;

            Τι είναι φαινόμενο;

            Τι μελετούν οι φυσικές επιστήμες, γιατί, ποιος είναι ο σκοπός τους και ποια τα εργαλεία τους;

1.1.2    Τι μελετούν και τι διατυπώνουν οι κοινωνικές επιστήμες;

            Τι είναι τάση;

            Ποιες είναι οι αρχές των κοινωνικών επιστημών;

1.1.3    Σε ποια σημεία εστιάζονται οι διαφορές φυσικών και κοινωνικών επιστημών; (μαύρα γράμματα)

           Να εντοπίσετε τις βασικές διαφορές μεταξύ των φυσικών και των κοινωνικών φαινομένων. (ανάλυση)

           Ποια είναι η σημασία της κατανόησης του νοήματος μιας συμπεριφοράς για τις κοινωνικές επιστήμες;

Ερωτήσεις 2^ου κεφαλαίου

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Α

2.1       Τι είναι η πολιτική οικονομία και τι μελετά;

            Ποιο το αντικείμενό της;

            Πιο αναλυτικά γιατί μελετά το τι θα παραχθεί;

Τι εννοείται με το πώς θα παραχθεί; Από τι εξαρτάται το πώς θα παραχθεί;

Με ποιους τρόπους μπορεί να γίνει η διανομή των προϊόντων που παράγονται ανάμεσα στα μέλη της κοινωνίας και πώς επιλέγονται αυτοί;

Πότε αναπτύσσεται η οικονομία;

Πότε η αύξηση της παραγωγής μπορεί να βελτιώσει τη ζωή όλων των μελών της κοινωνίας;

Γιατί τα ερωτήματα που αποτελούν το αντικείμενο της πολιτικής οικονομίας συνδέονται μεταξύ τους;

2.2     Ποιο είναι το κύριο οικονομικό πρόβλημα και πού οφείλεται; Πώς προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν; Επιλύεται;

2.2.1   Να περιγράψετε τους λόγους για τους οποίους οι πόροι (έδαφος, ορυκτός πλούτος, νερό, εργατική δύναμη) είναι περιορισμένοι.

2.2.2   Γιατί υποστηρίζεται ότι η  ανάπτυξη αποτελεί απάντηση στο οικονομικό πρόβλημα;

          Τι σημαίνει ο όρος οικονομική ανάπτυξη;

2.2.3   Γιατί η πολιτική οικονομία προτείνει τρόπους για να διατηρηθεί η οικονομική σταθερότητα;

2.2.4   Να εξηγήσετε γιατί η διανομή του εισοδήματος είναι ένα πρόβλημα της πολιτικής οικονομίας με ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις.

2.2.5   Ποιο το περιεχόμενο της οικονομικής πολιτικής;

Με ποιους τρόπους μπορούν να επιλυθούν τα οικονομικά προβλήματα σύμφωνα με τους οικονομολόγους που α) είναι υπέρμαχοι της επιχειρηματικότητας και της ελεύθερης αγοράς; β) είναι υπέρμαχοι της σχεδιασμένης οικονομίας; γ) είναι υπέρμαχοι της μεικτής οικονομίας;

2.3      Τι σήμαινε ο όρος οικονομία στην αρχαία Ελλάδα;

            Τι σήμαινε ο όρος οίκος;

            Τι σήμαινε καλή διαχείριση του οίκου;

            Πού γεννήθηκε η οικονομική σκέψη;

            Πώς αντιμετωπιζόταν η οικονομία στη αρχαία Ελλάδα;

            Σε ποια σημεία εντοπίζεται η συμβολή του Ξενοφώντα στην οικονομική σκέψη; (αναφορικά)

            Ποια είναι η συμβολή του Αριστοτέλη στην οικονομική σκέψη; (αναφορικά)

2.5       Σε τι συνετέλεσε ο Άνταμ Σμιθ με το έργο του;

            Ποιες οι βασικές ιδέες της Κλασικής Σχολής;

            Ποιος θεωρείται ιδεολογικός πατέρας του οικονομικού φιλελευθερισμού;

            Τι είναι αυτό που κινεί την οικονομία κατά τον Α. Σμιθ;

            Τι υποστήριξε για το κράτος και την οικονομική ανάπτυξη;

            Με ποιον βασικό μηχανισμό λειτουργεί η ελεύθερη ή μεικτή οικονομία;

            Τι είναι αυτός ο μηχανισμός;

            Τι κατάσταση επικρατεί στις σημερινές κοινωνίες;

 

Β

2.1       Τι είναι το οικονομικό σύστημα;

            Γιατί λέμε ότι το οικονομικό σύστημα είναι ταυτόχρονα και κοινωνικό;

            Τι είναι οι συντελεστές παραγωγής; Ποιοι είναι;

            Ποια τα κύρια χαρακτηριστικά του δουλοκτητικού συστήματος; ;

Γιατί η δουλεία αποτελεί την πιο ακραία μορφή εκμετάλλευσης;

            Πώς χαρακτηρίζονταν οι δούλοι στη ρωμαϊκή εποχή;

            Να περιγράψετε το δουλοκτητικό σύστημα της Αρχαίας Ελλάδας.

            Ποια ήταν η θέση των δούλων στην αρχαία Ελλάδα;

Να περιγράψετε το δουλοκτητικό σύστημα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

            Ποια η θέση του Χριστιανισμού;

2.2       Τι ήταν τα «λατιφούντια»; Πώς δημιουργήθηκαν τα μεγάλα φέουδα;

            Ποια η σχέση των ενοικιαστών της γης με το φέουδο;

            Ποια είναι τα είδη ιδιοκτησίας στο φεουδαρχικό σύστημα;

            Σε ποιον ανήκε ο οίκος και τι περιλάμβανε; Σε ποιον τα μικρά κτήματα;

            Ποιες μορφές είχε η πρόσοδος, πότε συναντάμε την κάθε μορφή και γιατί;             

Ποιος ο ρόλος της εκκλησίας στο φεουδαρχικό σύστημα;

Ποια η δομή της φεουδαρχικής κοινωνίας;

Ποιος ήταν ο ρόλος των αστών στο φεουδαρχικό σύστημα;

2.3       Ποια τα βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλιστικού συστήματος;            Πώς δημιουργήθηκε και πότε;

Να περιγράψετε ποιες αλλαγές στην παραγωγή και την οικονομία συνετέλεσαν στην ανάπτυξη του καπιταλιστικού συστήματος από τον 11° αιώνα και μετά.

Τι ήταν οι μανιφακτούρες;

Τι έδωσε ώθηση στη διαμόρφωση του καπιταλιστικού συστήματος; (18^ος αι)

Ποιες χώρες κυριαρχούν στα μέσα του 19^ου αι. στην παγκόσμια οικονομία;

Τι συνέβη στις αρχές του 20^ου αι.;

Πού επικεντρώνεται ο καπιταλισμός μετά την κρίση του 1929 και πριν από την πετρελαϊκή κρίση του 1973;

Ποια η οικονομική πολιτική του καπιταλισμού μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973;

Ποια κριτική ασκείται στον καπιταλισμό;

2.4       Πότε και κάτω από ποιες συνθήκες αναπτύχθηκε ο σοσιαλιστικός στοχασμός;   

            Τι κόσμο προσπάθησαν να σχεδιάσουν οι στοχαστές του;

            Τι υποστήριξαν οι Κ. Μαρξ και Φ. Έγκελς για τον καπιταλισμό;

            Με ποιον τρόπο μπορούσε ν? αλλάξει ο κόσμος;

            Ποια τα χαρακτηριστικά του σοσιαλιστικού συστήματος ;

            Ποιος ο απώτερος στόχος;

            Ποια τα χαρακτηριστικά της κομμουνιστικής κοινωνίας;

            Γιατί επέμειναν στο διεθνή χαρακτήρα του σοσιαλισμού

            Πότε έγινε η Ρώσικη επανάσταση και από ποιους;

Τι ήταν η ΕΣΣΔ , πότε δημιουργήθηκε και πότε διαλύθηκε, πού έδωσε βαρύτητα, μειονεκτήματά της;

Ποια κριτική ασκήθηκε από πολλούς πολιτικούς και θεωρητικούς για τις χώρες που υιοθέτησαν το σοσιαλιστικό σύστημα ή το σύστημα της σχεδιασμένης οικονομίας;

 

 

2.4.β    Ποια διάκριση των κοινωνιών υπάρχει με κριτήριο ποιος τομέας κυριαρχεί στην οικονομία ή το είδος των παραγωγικών συντελεστών που χρησιμοποιούνται;

            Ποια οικονομικά- κοινωνικά συστήματα υπήρξαν με κριτήριο τον τρόπο παραγωγής, τις παραγωγικές σχέσεις με τις οποίες οι άνθρωποι παράγουν τα διάφορα προϊόντα;

            Αντιστοιχία των δύο διακρίσεων.

            Ποια διάκριση συναντούμε βάσει του επιπέδου ανάπτυξης της οικονομίας των διαφόρων χωρών;

            Να αναφέρετε τα χαρακτηριστικά του κάθε κόσμου (πίνακας σ. 56)

            Με ποιους τρόπους οι ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες κυριαρχούν και εκμεταλλεύονται τις χώρες της καπιταλιστικής περιφέρειας;

 

Ερωτήσεις 3^ου κεφαλαίου

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ

3.1       Από πού προέρχεται ο όρος κοινωνιολογία και τι δηλώνει;

Τι περιλαμβάνει η κοινωνιολογία;

Με τι ασχολείται η επιστήμη της κοινωνιολογίας; (και παραδείγματα)

Να αναφέρετε τις βασικές παραδοχές της κοινωνιολογικής θεώρησης σύμφωνα με τον Κριστιάν ντε Μοντλιμπέρ.

3.5.1    Τι είναι κοινωνική διαστρωμάτωση;

            Με ποιο κριτήριο γίνεται η κοινωνική διαστρωμάτωση σύμφωνα με τους μαρξιστές;

Ποιες τάξεις υπήρχαν παλαιότερα και ποιες στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες σύμφωνα με τους μαρξιστές;

Να αποδώσετε τη σημασία των όρων: αστική τάξη, εργατική τάξη, μικροαστικά στρώματα.

Πώς αντιλαμβάνονται την κοινωνική διαστρωμάτωση οι λειτουργιστές;

Ποιος είναι ο ρόλος των ικανοτήτων και των προσόντων των ατόμων στην ατομική και κοινωνική πρόοδο, κατά τους λειτουργιστές; Ποια είναι η βαρύτητα του εκπαιδευτικού θεσμού σ? αυτή τη διαδικασία;

Ποιες οι απόψεις του Μαξ Βέμπερ για την κοινωνική διαστρωμάτωση;

Να αναλύσετε τη διαφορά μεταξύ κοινωνικής τάξης και κοινωνικού στρώματος.

3.5.2    Τι είναι η κοινωνική θέση;

            Τι είναι ισχύς μιας θέσης;

            Όλες οι κοινωνικές θέσεις έχουν την ίδια ισχύ;

            Ποια είναι τα τρία είδη στα οποία διακρίνεται η κοινωνική ισχύς ενός ατόμου;

Πώς συνδέονται οι έννοιες της κοινωνικής θέσης και του κοινωνικού ρόλου μεταξύ τους;

Να ορίσετε την έννοια του «κοινωνικού ρόλου».

Να περιγράψετε τη διάκριση των κοινωνικών ρόλων σε τυπικούς και άτυπους.

Να εξηγήσετε τη διαφορά μεταξύ «άτυπων» και «τυπικών» κοινωνικών ρόλων και να δώσετε ένα παράδειγμα από κάθε είδος.

Ποιο φαινόμενο ονομάζουμε σύγκρουση ρόλων και τι συνέπειες έχει;

Εξηγήστε, με τη βοήθεια παραδείγματος , την έννοια της σύγκρουσης των ρόλων στη σύγχρονη κοινωνία

3.5.3    Η κοινωνική διαστρωμάτωση είναι μια στατική πραγματικότητα;

            Υπήρχε κοινωνική κινητικότητα στο δουλοκτητικό και το φεουδαρχικό σύστημα;

            Σε ποιο σύστημα υπάρχει η δυνατότητα κοινωνικής κινητικότητας;

            Να δώσετε τον ορισμό της κοινωνικής κινητικότητας.

Γιατί θεωρούμε το καστικό σύστημα των Ινδιών ως σύστημα αποκλεισμού της κοινωνικής κινητικότητας;

Να εξηγήσετε με δύο παραδείγματα τι σημαίνει η πρόταση: «η κοινωνική κινητικότητα εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τις μεταβολές που γίνονται σε μια κοινωνία».

Να περιγράψετε τις διακρίσεις της κοινωνικής κινητικότητας, με κριτήριο την κατεύθυνσή της.

Να αναπτύξετε τα είδη της κοινωνικής κινητικότητας με κριτήριο τον χρόνο.

Τι είναι η κοινωνική τροχιά και ποια από τις παραπάνω κατηγορίες κινητικότητας αφορά;

 

Ερωτήσεις 4^ου κεφαλαίου

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Α

4.1    Τι εννοούμε με τον όρο πολιτική;

Εξηγήστε γιατί η πολιτική αποτελεί δημόσια διαδικασία.

4.1.1  Να αναλύσετε την πολιτική ως την τέχνη του εφικτού και ως επιστήμη της διακυβέρνησης.

4.1.2              Ποιο είναι το θεμελιώδες πολιτικό πρόβλημα;

Να εξηγήσετε γιατί είναι δύσκολο η πολιτεία και η πολιτική να επιλύσουν αποτελεσματικά τα προβλήματα της κοινωνίας και ταυτόχρονα να μεριμνήσουν για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.

    β.   Από ποιες αξίες εκπορεύεται η πολιτική ως δημόσια διαδικασία;

          Τι συμβαίνει όταν υπηρετεί συμφέροντα;

          Τι αποτέλεσμα έχει η εξυπηρέτηση συμφερόντων;

          Τι καλείται να κάνει η πολιτική;

          Πού πρέπει να στηρίζεται ο τρόπος που χρησιμοποιεί;

          Ποιο πολίτευμα μπορεί να εγγυηθεί την κοινωνικά επωφελή λειτουργία της πολιτικής;

          Τι σημαίνει Δημοκρατία και ποια είναι η ουσία του δημοκρατικού πολιτεύματος;

 

Ερωτήσεις 5^ου κεφαλαίου

ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

5.1       Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στο φαινόμενο της διαφθοράς;

            Η διαφθορά είναι οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό φαινόμενο που έχει οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές αιτίες. Σχολιάστε την πρόταση.

            Η διαφθορά μας απασχολεί ως οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό φαινόμενο. Όχι ως ατομική πρακτική. Σχολιάστε την πρόταση.

            Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του φαινομένου της διαφθοράς σε μία χώρα είναι, μεταξύ άλλων, ο βαθμός ανάπτυξης της δημοκρατίας και ο ρόλος του κράτους. Να αναλύσετε τον παράγοντα αυτό.

            Ποιος πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη σας, ο ρόλος του κράτους απέναντι στο φαινόμενο της διαφθοράς;

            Γιατί οι χώρες που έχουν αναπτυγμένη «κοινωνία πολιτών» είναι πιθανό να εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα διαφθοράς σε σχέση με αυτές που δεν διαθέτουν αναπτυγμένη «κοινωνία πολιτών»;

            Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του φαινομένου της διαφθοράς σε μία χώρα είναι, μεταξύ άλλων, ο βαθμός και το επίπεδο των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων που επικρατούν σε αυτήν. Να αναλύσετε τον παράγοντα αυτό.

            Να ορίσετε τι  είναι ανομία και να εξηγήσετε πως συνδέεται με το αξιακό σύστημα χρησιμοποιώντας σχετικό παράδειγμα.

            Με ποιον τρόπο θεμελιώδεις φορείς κοινωνικοποίησης, όπως η οικογένεια και το εκπαιδευτικό σύστημα, μπορούν να συμβάλλουν στον περιορισμό του φαινομένου της διαφθοράς;

5.2       Προσδιορίστε την έννοια του όρου «ηλεκτρονικό εμπόριο».

            Πότε εμφανίστηκε;

            Να εξηγήσετε με ποιους τρόπους το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει αντικαταστήσει τη διά ζώσης επικοινωνία ανάμεσα στον πωλητή και τον πελάτη.

            Το ηλεκτρονικό εμπόριο διαμορφώνει μια τεράστια δυναμική στο πεδίο των συναλλαγών. Ποια είναι τα στοιχεία της νέας αυτής δυναμικής;

            Να αναφέρετε και να περιγράψετε τρεις αρνητικές επιπτώσεις από την εφαρμογή του ηλεκτρονικού εμπορίου.

5.3       Τι είναι μετανάστευση;

            Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο μετανάστη και τον πρόσφυγα;

            Ποια είναι τα δυο μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα στη σύγχρονη ιστορία του 20ου αιώνα

            Ποιες είναι οι κατηγορίες της μετανάστευσης με κριτήριο τη γεωγραφική μετακίνηση

            Αναπτύξτε την οικολογική μετανάστευση

            Τι είναι παλιννόστηση ή επαναπατρισμός;

            Να αναπτύξετε τους λόγους για τους οποίους μεταναστεύουν οι άνθρωποι.

            Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ της «σχεδιασμένης μετανάστευσης» που παρατηρήθηκε μετά τον Β? Παγκόσμιο Πόλεμο και της μετανάστευσης της σημερινής εποχής που δεν γίνεται σχεδιασμένα;

            Να αναφέρετε και να περιγράψετε τις κοινωνικές, οικονομικές ή / και πολιτικές συνέπειες της μετανάστευσης.

            Τι είναι το κοινωνικό ντάμπινγκ και πώς συνδέεται με τη μετανάστευση;