ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ   Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Β΄ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

 (ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ)

ΣΤΟΙΧΕΙΑ  ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ

1)    Στον  Καρυωτάκη

-         Οι πεζολογικές και αρκετές φορές κακόηχες λέξεις

-         Η ειρωνεία και ο σαρκασμός του

-         Η αναφορά, το ενδιαφέρον του για το καθημερινό

-         Τα αντιηρωικά του θέματα και η αντιηρωική του στάση

 

2)    Στον  Καβάφη

-         Η προσέγγιση της καθημερινής κίνησης της ζωής

-         Η βαθιά διείσδυση στην ανθρώπινη φύση όχι μόνο σε στιγμές έξαρσης, αλλά και στις μέτριες, καθημερινές  εκδηλώσεις της και σε στιγμές πτώσης-καταστροφής

-         Η αίσθηση και απόδοση των αμοιβαίων σχέσεων ανάμεσα στη ζωή και την ανθρώπινη ψυχολογία

-         Ο πεζολογικός λόγος του ( η χρήση καθημερινού λεξιλογίου και η βαθμιαία εγκατάλειψη του έμμετρου στίχου, της ομοιοκαταληξίας, των ισόστιχων στροφών

 

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ  ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ

Η γλώσσα του είναι βασικά η δημοτική. Ωστόσο, δε διστάζει να χρησιμοποιήσει και λέξεις της καθαρεύουσας, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον Ρεαλισμό του ( η καθαρεύουσα ήταν η επίσημη γλώσσα του κράτους τότε, η γλώσσα της διοίκησης και  της γραφειοκρατίας και, όπως γνωρίζουμε, ο ίδιος ήταν  δημόσιος υπάλληλος ). Άλλωστε, στην εποχή του, ο άνθρωπος των γραμμάτων ήταν ο υπάλληλος! Ο ρεαλισμός του, λοιπόν, είναι γραφειοκρατικός. Έτσι ζουν και αυτοί που τον διαβάζουν και αυτούς  αντιπροσωπεύει.

Εξάλλου, σε αρκετά ποιήματά του ( Η Δελφική   Εορτή, η Σταδιοδρομία, Όλοι μαζί ) περιγράφει τον τύπο, τη ψυχολογία των πνευματικών ανθρώπων-ποιητών της εποχής του, τις συνήθειες και τις φράσεις του κύκλου τους . Και σε όλα αυτά υπάρχει η καθαρεύουσα, την οποία αξιοποιεί με μέτρο.

Αξίζει, ακόμη, να τονιστεί ότι συχνά η χρήση λέξεων της καθαρεύουσας τονίζει την ειρωνεία και το σαρκασμό του Καρυωτάκη απέναντι σε καταστάσεις, πρόσωπα ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό.

 

Η  ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Η γλώσσα του είναι ένα ιδιόμορφο κράμα δημοτικής και  καθαρεύουσας εμπλουτισμένο με ιδιωματισμούς από την Κωνσταντινούπολη και την  Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου γεννήθηκε και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, ως μέλος της ελληνικής παροικίας.

Τα στοιχεία της δημοτικής φανερά υπερέχουν και προσδίδουν στον ποιητικό λόγο του Καβάφη τη ζωντάνια του συγκεκριμένου και του άμεσου (ρεαλιστική σαφήνεια) και αποδίδουν την αλήθεια της ζωής.

Από την άλλη, η χρήση της καθαρεύουσας τον βοηθά στην αφοριστική (δηλ. κατηγορηματικά διατυπωμένη) συνόψιση, προσδίδει ένα χρώμα διανοητικότητας και ακρίβειας (ειδικά, όταν  την ακρίβεια δεν μπορούσε να την υπηρετήσει , ικανοποιητικά για τον ποιητή, η δημοτική) ενώ, τέλος, τονίζει τις σατιρικές προθέσεις του ποιητή.

Συνοψίζοντας, η γλώσσα του  είναι μία γλώσσα ζωντανή, μία γλώσσα  που μιλιόταν τότε, μία δημοτική ιδιαίτερη, φτιαγμένη από τα στοιχεία που ο ποιητής μπόρεσε να κρατήσει  από την καθαρευουσιάνικη κληρονομιά του και το  παροικιακό  περιβάλλον του.